Het aantal zonnestroominstallaties groeit, maar de eisen van verzekeraars spelen meer en meer een rol bij het de ontwikkelen van zon-op-dakprojecten. Er ontstaat een duidelijk onderscheid tussen gevestigde partijen die aan de kwaliteitseisen kunnen voldoen en nieuwkomers die een gokje wagen op de markt, maar minder geven om de kwaliteit. Er zijn ook andere aandachtspunten. Zo zullen de stichtingskosten toenemen en bij de lopende kosten periodieke controles meegenomen moeten worden omdat de verzekeringsvereisten strenger worden. Dit terwijl de SDE-subsidiebedragen dalen. Het gevolg is dat PV-systemen minder interessant worden als investering.

Scope 12
De Scope 12-eisen die gesteld worden bij het realiseren van PV-installaties zijn nu nog niet verplicht. De verwachting is echter dat de commerciële PV-projecten op korte termijn een Scope 12-inspectie moeten ondergaan. De SCIOS Scope 12 is de nieuwe inspectieregeling voor zonnestroominstallaties en werd in 2019 ontworpen door het Verbond van Verzekeraars, Holland Solar en een aantal inspectiebedrijven. Scope 12 is al wel beschikbaar maar dus nog niet vereist, met name omdat er op dit moment nog onvoldoende inspecteurs zijn die voldoen aan de Scope 12-vereisten. Verwacht wordt dat op korte termijn de verzekeraars Scope 12-inspecties verplicht gaan stellen voor de verzekering van het pand. Dit is een ontwikkeling die ook door installateurs op de voet wordt gevolgd. Een aantal Lens-medewerkers hebben de trainingen gevolgd en Lens wil in de komende periode geaccrediteerd worden.

Verzekerbaarheid
De normen worden strenger en niet alleen verwacht vanuit de markt, maar ook voorgeschreven door de verzekeraars. Echter, het gaat nog een stap verder. Verzekeraars zien risico’s omtrent PV-installaties zoals storm- en brandschade. Constateerden we eerder al dat de kwaliteitseisen omhoog gaan en daarmee de projectkosten, zien we nu dat de premies zullen stijgen in de komende periode. Sommige ontwikkelaars geven aan dat door deze kostenstijging van verzekeringspremies PV-systemen minder interessant worden voor hun klanten. Een voorbeeld uit de praktijk: bij een groot pand met 1 hectare dakoppervlak waren de kosten van het zonnesysteem rond een half miljoen euro. De verzekeringspremie was in 2018 ongeveer 1.250 euro. In 2019 was deze verdubbeld naar 2.500 euro. Deze ontwikkeling kan op termijn de energietransitie in gevaar brengen, aangezien de groei in het aantal geplaatst PV-panelen af kan vlakken.

Er klinken zelfs signalen in de markt dat bepaalde verzekeraars geen PV-installaties op daken meer toestaan en een non-acceptatie afgeven. Als er toestemming wordt gegeven moet periodiek een strenge keuring plaatsvinden en worden aanvullende eisen gesteld, zoals aan te gebruiken isolatiemateriaal in het dak.

Spookbeelden
De zorgen van de verzekeraars zijn deels begrijpelijk. De relatief nieuwe PV-markt heeft in de afgelopen jaren een zeer snelle groei laten zien met ook veel onervaren nieuwelingen op de markt. Het heeft ontbroken aan goede standaarden en er is geen inspectiepraktijk. Er zijn helaas ook systemen gebouwd van onvoldoende kwaliteit die bij inspectie zelfs onveilig blijken. Niet zelden speelt echter beeldvorming over vermeende problemen met systemen (brandgevaar, constructieproblemen) een rol en zonder houvast komt het dan tot non-acceptatie. Maar de gevallen die dat beeld veroorzaken kennen geen (causaal) verband tussen de PV-installatie en de oorzaak van de incidenten. Neem het instorten van het dak van het AZ-stadion in 2019 waar het PV-systeem niet de oorzaak was, de problemen rond de verzekering van het Thialf Stadion in Heerenveen in 2020 waar de PV-installatie toch verzekerbaar lijkt, en het ‘glas’ in het weiland na een brand in Moerbeek in 2020 wat geen glas maar folie van PV-panelen bleek en dus makkelijk op te ruimen. Het zijn slechts enkele voorbeelden van hoe werkelijkheid en perceptie niet altijd overeenkomen. Ook de particuliere PV-markt heeft last van de vervormde perceptie als gevolg van deze ‘PV-incidenten’. Gedoe met zonnepanelen schrikt consumenten af om met PV-systemen aan de slag te gaan.

Juiste tempo
Het is belangrijk dat het Verbond van Verzekeraars in gesprek blijft met de installatiebranche voor de ontwikkeling van geschikte eenduidige richtlijnen. In gesprek gaan met de verzekeraar van het pand waarop geïnstalleerd gaat worden is dan de enige manier om problemen verderop in het traject te voorkomen maar voor installateurs en ontwikkelaars is het niet eenvoudig om inzichtelijk te krijgen welke kwaliteits- en veiligheidseisen er gelden voor welk project en op welk moment. Verzekeraars lopen feitelijk een stap voor op de PV-markt waardoor het risico bestaat dat de installateur achter de feiten aan gaat lopen als de nieuwe normen niet tijdig of onduidelijk worden gecommuniceerd. De verzekeringsvereisten die worden gesteld zijn begrijpelijk en ook nodig, maar moeten wel op het juiste tempo worden ontwikkeld, en in overleg met de sector. Nieuwe en telkens andere verzekeringseisen werken vertragend en schrikken de eigenaren van de daken af. Daarmee vertraagt de energietransitie en dat is vooral onnodig. De normen zijn er, maar worden niet algemeen voorgeschreven waardoor niet iedereen weer waar hij aan toe is.

Oproep aan verzekeraars
Zon-op-dak-projecten zijn belangrijk voor de duurzame doelstellingen die Nederland heeft geformuleerd. Het is onwenselijk als normering uitblijft en daardoor verzekeringsproblemen ontstaan. Dat brengt de energietransitie in gevaar want waar we nu op afsturen is dat PV-systemen onrendabel worden door de dalende subsidiebedragen en de stijgende lasten als gevolg van de eisen van verzekeraars. Laten we de normen die geformuleerd zijn doorvoeren, dat is onze oproep aan het Verbond van Verzekeraars.

OVER Lens
Lens Energie ontwerpt, bouwt en exploiteert PV-systemen voor de zakelijke markt en werkt vooral voor verhuurders, vastgoedpartijen en PV-ontwikkelaars. Gespecialiseerd in alle zon-op-dak systemen. Uiteraard worden alle zonnecentrales veilig en op de juiste wijze geplaatst binnen de geldende veiligheids- en kwaliteitseisen. Zo is Lens Energie VCA gecertificeerd en hebben de projectmanagers het VCA Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden-diploma (VOL) op zak. Uiteraard werkt Lens Energie volgens de NEN-normen en heeft eind 2020 positief advies gekregen op de aanvraag voor de ISO 9001 accreditatie. De PV-systemen worden conform alle verzekeringseisen geïnstalleerd en opgeleverd.

Met Herman de zonnestroomverdeler heeft Lens een slim product ontwikkeld waarmee de zonnestroom verdeeld kan worden over verschillende woningen. De Herman business case draait voor een groot deel op salderen. Wanneer de salderingsregeling verdwijnt, heeft de Herman minder voordeel. De huurder krijgt dan namelijk minder geld voor de stroom die terug wordt geleverd naar het net. Hoe kunnen we de Herman dan relevant houden?

Fase 1: Meten

Om deze vraag te beantwoorden is in 2014 het project TKI gestart, staat voor Topconsortia voor Kennis en Innovatie. Het project is opgezet in drie fasen. In de eerste fase wordt er gemeten wat de opwek is en wat er in de woning wordt verbruikt. Tegelijkertijd is het van belang om te weten hoeveel van de zonnestroom er direct kan worden verbruikt en hoeveel er wordt teruggeleverd. Dit hangt af van bijvoorbeeld het aantal apparaten er aanstaan. Om dit te kunnen meten is er B-Next apparatuur in de woning geplaatst. Het verbruik van de wasmachine, vaatwasser koelkast en ook de slimme meter worden hiermee uitgelezen.

Fase 2: Aansturen

De volgende stap, in het minimaliseren van het salderen, vindt plaats in fase twee. In deze fase wordt de woning ingeschakeld die op dat moment het hoogste energieverbruik heeft. Om dat te kunnen doen, moet de Herman niet alleen kunnen uitlezen welke woning er achterloopt in de verdeling, maar ook moet hij real time kunnen inzien welke woning er op dat moment het meest verbruikt. Deze woning wordt dan ingeschakeld. Het voorspellen van het verbruik en de opwek van zonnestroom voor de aankomende uren is hierbij tevens van belang.

Het toepassen van deze uitkomsten in de praktijk  is behoorlijk gecompliceerd. Zo kan het natuurlijk voorkomen dat de was klaar is met draaien, terwijl de zon nog volop schijnt en er dus veel opwek is. Ook kan een woning worden ingeschakeld waarbij het verbruik van heel hoog naar heel laag gaat, omdat de bewoners het huis verlaten. Daarnaast verbruikt de omvormer tijdens het schakelen tussen de woningen zelf ook veel stroom en levert de omvormer geen stroom wanneer hij aan het schakelen is.

Fase 3: Beïnvloeden

Het verbruik beïnvloeden in de woning, zoals gepland stond in fase drie, is helaas niet bereikt. Het project bleek te veelomvattend om het binnen de gestelde tijd af te ronden. Een aantal factoren bleken hierbij meer tijdrovend dan van te voren gedacht. Zo moest er nieuwe hard- en software worden ontwikkeld, bleek de techniek van de huidige apparatuur onderontwikkeld en heeft het vinden van een pilotlocatie lang op zich laten wachten.

Is het project hierom mislukt? Nee. Gedurende het project zijn er namelijk nieuwe inzichten ontstaan, over wat er wél mogelijk is. Op basis van deze conclusies is het vervolg project gestart: TSE Flex Rent. Dit project zal in 2020 een aantal metingen van het TKI project in uitvoering brengen. Lees er hier meer over.

Samenwerking

Lens is in dit project de samenwerking aangegaan met ‘SEAC’, een onderzoekscentrum gericht op systemen en toepassingen van zonne-energie. ‘B-Next’ heeft de woningen voorzien van apparatuur om het verbruik te kunnen meten. ‘Generic Media’ voorziet ons van de internet technologie om zo de Herman nóg slimmer te maken.

Benieuwd naar het volledige verslag? Lees er hier meer over.

Uitvinden zit in het bloed van Lens. Wij zijn daarom iedere dag met technische ontwikkelingen bezig om zo duurzame oplossingen te creëren voor de toekomst. Zo zijn we op dit moment bezig met een oplossing waarmee we huurders toegang willen geven tot nieuwe energiediensten. Dit project, FLEX RENT, gaat er voor zorgen dat de lokaal opgewekte energie zo slim mogelijk wordt ingezet. Is de buurvrouw op vakantie? Dan wordt de zonnestroom verdeeld naar de buurman die staat te strijken.

Salderingsregeling

Ook biedt FLEX RENT een oplossing voor het verdwijnen van de salderingsregeling. Op dit moment krijgt een woning bij teruglevering van zonnestroom naar het net, dezelfde prijs vergoed als dat men betaalt. Dit wordt echter verminderd. Wanneer je minder geld terugkrijgt voor zonnestroom dan dat je er zelf voor betaalt, wil je deze stroom lokaal opslaan in plaats van terug te leveren aan het net. Met FLEX RENT kan de zonnestroom, die normaal teruggeleverd zou worden, nu opgeslagen worden in bijvoorbeeld accu’s en boilervaten.

Slimme Herman

In dit project is de bestaande Herman nóg slimmer gemaakt. Wij vonden Herman al een intelligente jongen, maar door het afstemmen van vraag en aanbod van energie mag hij zich nu terecht een ‘smart grid’ noemen.
Herman kan namelijk realtime communiceren met bijvoorbeeld een warmtepomp, lader van een elektrische auto of accu in huis. Hierdoor kan de energie worden opgeslagen wanneer er door de bewoner minder energie wordt gebruikt dan dat hij opwekt. Tussen deze bedrijven door controleert de Herman of een deel van de stroom kan worden verhandeld op de energiebeurs.

Bewonersvoordeel

Naast het verdwijnen van de salderingsregeling, zal ook het aardgasvrij maken van Nederland zijn effect hebben op de portemonnee van huishoudens. Ook hier is zonnestroom van dit project een logisch alternatief. Door het afstemmen van vraag en aanbod door onze slimme Herman wordt de opgewekte zonnestroom zo gunstig mogelijk benut. Bovendien gaan bewoners door dit project er zelf ook op vooruit. Huurders krijgen namelijk de garantie dat de besparing op de energierekening altijd hoger is dan de extra servicekosten die zij betalen voor het gebruik van zonnestroom. De bewoners die deelnemen aan dit project zullen dus niet alleen participeren aan een duurzame toekomst, ze profiteren ook van de besparing op hun energierekening.

Samenwerking

Om dit project te realiseren, is Lens de samenwerking aangegaan met verschillende partners. Zo is ‘Spectral Enterprise’, gespecialiseerd in de technologische ontwikkelingen op het gebied van energie en het opslaan ervan, een trouwe samenwerkingspartner van Lens. ‘Ymere’ voorziet dit project van een pilotlocatie. Zo denkt Ymere niet alleen mee aan een duurzame toekomst, maar ook aan de portemonnee van haar huurders. Voor de handel op de onbalansmarkt is ‘E.d. mij’ ingeschakeld. ‘Generic Media’ voorziet ons van de internet technologie om zo de Herman nóg slimmer te maken.

Met de start van het project FLEX RENT, slaat Lens een nieuwe weg in, namelijk de weg naar de onbalansmarkt.

De onbalansmarkt, ook wel de energiebeurs genoemd, is in het leven geroepen omdat de vraag en de productie van energie wisselen. Het kan namelijk gebeuren dat de vraag naar stroom groter is dan dat er beschikbaar is op het elektriciteitsnet. De frequentie van het net gaat dan omlaag en dat heeft gevolgen. Zo gaan klokken bijvoorbeeld langzamer lopen en in het meest extreme geval valt het net uit en zit Europa in het donker.

‘Tennet’, de landelijke netbeerder, houdt in de gaten of de vraag en productie van stroom gelijk loopt. Zodra de vraag van stroom groter is dan het aanbod, zoekt Tennet op de onbalansmarkt naar aanbieders van stroom om te voorkomen dat het net uitvalt. Op deze beurs wilt Lens gaan handelen.

Met behulp van de opslagsystemen (accu’s, boilervaten, elektrische auto’s) kan Lens de opgewekte zonnestroom aanbieden op de onbalansmarkt. Om te weten hoeveel zonnestroom er kan worden aangeboden, is het van belang om een inschatting te maken. Hoeveel wekken de zonnepanelen op? Hoeveel wordt er verbruikt? Wat is de prijs op de onbalansmarkt? Het antwoord op deze vragen bepaalt wat er met de opgewekte stroom wordt gedaan.

Aangezien deze markt nieuw voor ons is, zijn wij de samenwerking aangegaan met ‘EDmij’. Zij ondersteunen ons door, op basis van data-analyse, de beste momenten te kiezen voor het verbruiken of handelen van energie.

Op dit moment krijgt een woning bij teruglevering van zonnestroom naar het net, dezelfde prijs vergoed als dat men betaalt. Deze salderingsregeling wordt in de toekomst echter verminderd en zal wellicht zelfs verdwijnen.  Lees hier over de oplossing van Lens tegen het verdwijnen van de salderingsregeling.

Lens is samen met partners twee pilotprojecten gestart om de opwek door zonnestroom en het verbruik beter op elkaar af te stemmen. We onderzoeken hoe we de teruglevering van zonnestroom naar het net kunnen minimaliseren en flexibiliteit aan ons systeem kunnen toevoegen. Zo creëren we zonnestroom systemen die op technisch en financieel gebied klaar zijn voor een fossiel-vrije toekomst. Hieronder leest u wat deze pilotprojecten inhouden. U kunt natuurlijk ook altijd direct contact met ons opnemen.